Do's en don'ts Bali

Op Bali speelt religie een belangrijke rol in het dagelijks leven. Je ziet kleine offermandjes voor winkels, tempelceremonies in dorpen en regelmatig processies op straat. Voor reizigers zijn dit bijzondere ervaringen, maar er horen ook lokale omgangsvormen bij.

De meeste regels zijn eenvoudig: kleed je gepast bij tempels, respecteer ceremonies en vraag toestemming voordat je mensen fotografeert. Daarnaast zijn er enkele gebruiken die je als Nederlander misschien minder vanzelfsprekend vindt. Hieronder lees je de belangrijkste do's en don'ts op Bali, met praktische tips voor je rondreis.

Don'ts op Bali: wat kun je beter niet doen?

1. Ongepast gekleed een tempel bezoeken

Bali heeft duizenden hindoeïstische tempels. Bij een bezoek gelden kledingvoorschriften, zowel voor mannen als vrouwen. Doorgaans moeten je schouders en benen bedekt zijn en draag je een sarong met een sjerp om je middel. Bij veel toeristische tempels kun je deze ter plaatse lenen of huren.

Niet alle delen van een tempel zijn toegankelijk voor bezoekers. Vooral de binnenste heilige gedeelten zijn bestemd voor religieuze handelingen. Volgens de lokale regels mogen bezoekers deze gedeelten niet zomaar betreden. Ook gelden er traditionele beperkingen voor vrouwen die menstrueren. Respecteer de aanwijzingen bij de ingang en volg de instructies van tempelmedewerkers.

Loop ook niet op tempelstructuren voor een foto en klim niet op heilige beelden of bomen. Dit wordt als ernstig respectloos beschouwd en kan gevolgen hebben.

Een sarong en geschikte kleding zijn daarom handig om mee te nemen. Bekijk hiervoor onze paklijst voor Bali.

2. Religieuze offers aanraken of verstoren

Tijdens een wandeling over Bali kom je regelmatig kleine gevlochten mandjes met bloemen, rijst en wierook tegen. Deze offers heten canang sari en worden dagelijks bij huizen, winkels en tempels neergelegd.

Omdat de mandjes vaak op de grond staan, kun je er gemakkelijk overheen kijken. Probeer er niet op te stappen en verplaats ze niet om ergens langs te kunnen. Loop er rustig omheen.

Kom je een religieuze processie tegen, geef de deelnemers dan de ruimte. Het kan voorkomen dat een weg tijdelijk afgesloten is voor een ceremonie. Wacht rustig tot de processie voorbij is.

3. Zonder toestemming mensen fotograferen

Vooral tijdens ceremonies zie je op Bali indrukwekkende traditionele kleding, versieringen en rituelen. Dat levert mooie fotomomenten op, maar vergeet niet dat deze gebeurtenissen onderdeel zijn van het dagelijkse religieuze leven.

Vraag toestemming wanneer je mensen van dichtbij wilt fotograferen, zeker wanneer ze bidden of deelnemen aan een ceremonie. Vermijd flitslicht en loop niet voor biddende mensen langs om een betere foto te maken.

Een tempel is geen fotodecor. Respecteer daarom ook wanneer bepaalde ruimtes of rituelen niet gefotografeerd mogen worden.

4. Iemands hoofd aanraken of met je voeten wijzen

In de Balinese hindoeïstische cultuur wordt het hoofd traditioneel beschouwd als het meest heilige deel van het lichaam. Raak daarom niet zomaar iemands hoofd aan, ook niet wanneer je uit vriendelijkheid een kind over het hoofd wilt aaien.

De voeten worden juist als het laagste en minder reine deel van het lichaam gezien. Wijs daarom niet met je voeten naar mensen, tempels of religieuze voorwerpen. Let hier bijvoorbeeld op wanneer je op de grond zit tijdens een ceremonie.

Deze omgangsvormen zijn niet bedoeld om bezoekers het moeilijk te maken. Met een beetje oplettendheid voorkom je al snel ongemakkelijke situaties.

5. Zelf een scooter huren zonder de juiste papieren

Je ziet op Bali veel toeristen op scooters. Toch raden wij aan om voorzichtig te zijn met zelf rijden. Het verkeer is druk, verkeerssituaties zijn minder voorspelbaar dan in Nederland en ongelukken met scooters komen regelmatig voor.

Er geldt geen algemeen verbod op het huren van scooters door toeristen. Wel moet je over het juiste rijbewijs beschikken, inclusief een geldig internationaal rijbewijs, en de verkeersregels naleven. Voor de meeste scooters is een motorrijbewijs vereist. Ook is het dragen van een helm verplicht.

Een scooter huren zonder de juiste documenten kan bovendien problemen opleveren met je verzekering bij een ongeval.

Bij de individuele rondreizen van Holidream zijn de transfers en het vervoer voor de inbegrepen excursies volgens het programma geregeld. Zelf een auto of scooter huren is daardoor niet nodig om de reisroute te volgen.

6. Onvoorzichtig zijn tijdens het uitgaan

Vooral in Kuta, Seminyak en Canggu vind je veel bars en uitgaansgelegenheden. Net als in andere drukke toeristische gebieden is het verstandig goed op je spullen en drankjes te letten.

Laat drankjes niet onbeheerd achter, accepteer geen drankjes van onbekenden wanneer je niet weet wat erin zit en gebruik bij voorkeur betrouwbaar vervoer om terug te reizen naar je accommodatie.

Wees daarnaast voorzichtig met alcohol van onbekende herkomst. In Indonesië zijn ernstige incidenten geweest met alcohol die methanol bevatte. Koop drank daarom bij betrouwbare gelegenheden.

7. Afval achterlaten in de natuur

Bali heeft te maken met afvalproblemen, vooral in drukke toeristische gebieden en langs bepaalde stranden. De overheid heeft regels ingevoerd om het gebruik van wegwerpplastic terug te dringen. Ook gelden er voor toeristen beperkingen op het gebruik van bepaalde plastic wegwerpproducten.

Gooi afval altijd in een daarvoor bestemde afvalbak en neem het mee wanneer er onderweg geen afvalvoorzieningen zijn. Laat zeker geen plastic, verpakkingen of ander afval achter bij watervallen, tempels en rijstvelden.

Een hervulbare drinkfles is handig, mits je deze vult met veilig drinkwater. Kraanwater op Bali is niet geschikt om onbehandeld te drinken.

Do's op Bali: wat wordt gewaardeerd?

1. Probeer de lokale Balinese keuken

Tijdens een rondreis Bali is het leuk om regelmatig bij een lokale warung te eten. Dit zijn kleine restaurants waar vaak Indonesische en Balinese gerechten worden geserveerd. Ze worden regelmatig door families gerund en zijn meestal goedkoper dan internationale restaurants.

Probeer bijvoorbeeld nasi campur, een bord rijst met verschillende bijgerechten, of sate lilit, een Balinese satévariant waarbij gekruid gehakt om een stokje wordt gevormd. Ook babi guling, geroosterd speenvarken, is een bekende Balinese specialiteit.

Rendang is eveneens een populair Indonesisch gerecht, maar komt oorspronkelijk uit West-Sumatra en is dus niet specifiek Balinees.

Bij lokale warungs kun je vaak voor enkele euro's eten. Wil je weten wat restaurants, drankjes en andere uitgaven kosten? Bekijk dan onze kosten en prijzen op Bali.

2. Begroet mensen vriendelijk en leer een paar woorden

Een vriendelijke begroeting wordt gewaardeerd. Je hoeft daarvoor geen Balinees te spreken, maar een paar woorden Indonesisch zijn handig en maken het contact gemakkelijker.

• Selamat pagi: goedemorgen
• Selamat siang: goedemiddag
• Terima kasih: bedankt
• Sama-sama: graag gedaan
• Permisi: pardon of mag ik erlangs?

Op Bali wordt naast Indonesisch ook Balinees gesproken. De traditionele Balinese begroeting 'Om Swastiastu' wordt vooral in culturele en religieuze situaties gebruikt.

Verwacht niet dat iedereen Engels spreekt. In toeristische plaatsen kun je er meestal goed mee terecht, maar buiten deze gebieden is een vertaalapp of een paar woorden Indonesisch soms handig.

3. Gebruik je rechterhand bij het geven en ontvangen

In Indonesië is het gebruikelijk om je rechterhand te gebruiken wanneer je iets aan iemand geeft of iets ontvangt. De linkerhand wordt traditioneel geassocieerd met persoonlijke hygiëne en wordt daarom minder gepast gevonden voor zulke handelingen.

Denk bijvoorbeeld aan het overhandigen van geld, een cadeau of een voorwerp. Bij grotere voorwerpen kun je uiteraard beide handen gebruiken.

Ook wanneer je bij iemand thuis wordt uitgenodigd, is het netjes om te kijken of je schoenen uit moet doen voordat je naar binnen loopt.

4. Houd rekening met religieuze feestdagen

Religieuze feestdagen spelen een grote rol op Bali. Tijdens Galungan en Kuningan zie je onder andere versierde bamboepalen langs de wegen en vinden er ceremonies plaats bij tempels en familiehuizen.

Een bijzondere dag is Nyepi, de Balinese dag van stilte. Op deze dag ligt het openbare leven vrijwel volledig stil. Reizen over het eiland is niet toegestaan, de luchthaven is gesloten voor regulier vliegverkeer en ook toeristen moeten in principe binnen hun accommodatie blijven.

Reis je rond Nyepi naar Bali, houd hier dan rekening mee bij je vluchtplanning en de indeling van je rondreis. Voor veel reizigers is het een bijzondere ervaring, maar het vraagt wel wat voorbereiding.

5. Koop lokaal en ondersteun kleine ondernemers

Op Bali vind je veel lokale markten en kleine winkels waar handgemaakte producten worden verkocht. Denk aan houtsnijwerk, batik, manden en andere ambachtelijke producten.

Door lokaal te eten en bij kleine ondernemers te kopen, komt een groter deel van je uitgaven rechtstreeks bij de mensen terecht die de producten maken of de diensten leveren.

Op traditionele markten is onderhandelen soms gebruikelijk. Doe dit vriendelijk en redelijk. In supermarkten en winkels met vaste prijzen is afdingen niet de bedoeling.

6. Geef eventueel een fooi bij goede service

Fooien worden op Bali gewaardeerd, vooral in de toeristische sector. Je kunt bijvoorbeeld een chauffeur, gids of hotelmedewerker een extra bedrag geven wanneer je tevreden bent over de dienstverlening.

Een fooi geven is altijd vrijwillig. Er geldt geen verplicht percentage en je hoeft nooit een fooi te betalen wanneer je dat niet wilt.

In restaurants worden soms al servicekosten op de rekening gezet. Controleer dit voordat je eventueel een extra bedrag geeft. Bij kleinere diensten kun je zelf bepalen wat je passend vindt.

Lokale ondernemers ondersteunen kan overigens ook zonder fooi te geven, bijvoorbeeld door rechtstreeks bij hen iets te kopen of gebruik te maken van hun diensten.

7. Respecteer de Balinese manier van leven

Tijdens een rondreis kom je regelmatig situaties tegen die anders verlopen dan in Nederland. Een tempelceremonie kan bijvoorbeeld een weg tijdelijk afsluiten, een restaurant kan onverwacht gesloten zijn vanwege een religieuze feestdag en het dagelijkse tempo kan anders aanvoelen.

Houd hier rekening mee en probeer flexibel te blijven. Vooral buiten de drukste toeristische gebieden speelt het lokale dorpsleven een belangrijke rol.

Ook met jonge kinderen is dit goed uit te leggen. Laat bijvoorbeeld zien waarom de offermandjes op straat liggen en waarom je tijdens een tempelbezoek passende kleding draagt. Zo leren kinderen op een natuurlijke manier iets over de Balinese cultuur.

Officiële gedragsregels voor toeristen op Bali

De Balinese overheid heeft in 2025 vernieuwde gedragsregels voor buitenlandse bezoekers ingevoerd. Deze gaan onder andere over respect voor religieuze plaatsen, gepaste kleding, verkeersregels, officiële geldwisselkantoren en het tegengaan van vervuiling.

Daarnaast moeten buitenlandse bezoekers, tenzij zij onder een vrijstelling vallen, de verplichte toeristenheffing van 150.000 IDR betalen. Dit kan via het officiële Love Bali-platform.

Neem de actuele regels voor vertrek door en volg de aanwijzingen van lokale autoriteiten, gidsen en medewerkers bij bezienswaardigheden.

Goed voorbereid op rondreis Bali

De meeste omgangsvormen op Bali zijn eenvoudig. Respecteer religieuze tradities, kleed je gepast bij tempels, ga zorgvuldig met de omgeving om en houd rekening met lokale gebruiken. Daarmee voorkom je onbedoeld respectloos gedrag en verloopt het contact met de lokale bevolking vaak een stuk prettiger.

Wil je Bali ontdekken zonder zelf alle transfers en activiteiten te hoeven organiseren? Bekijk dan onze rondreizen Bali. De reizen zijn vooraf samengesteld voor gezinnen en stellen, met routes en activiteiten die passen bij verschillende levensfases.